نقش مثبت مطبوعات و اثر‌بخشی آن
در فصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، در اصل 24 به عنوان تاکید به یکی از مصادیق حقوق اساسی ملت آمده است:
«نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند؛ مگر آنکه مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشند.»
در این اصل یاد شده در قانون از یک سو آزادی به عنوان موهبتی الهی مورد توجه است و از سوی دیگر احترام به مبانی اسلام و حقوق عمومی به عنوان یک ضرورت مورد تاکید است.
این مطلب نشانگر آن است که آزادی و امنیت لازم و ملزوم یکدیگرند و رسانه و مطبوعات در جمهوری اسلامی ایران باید آیینه و نماد آزادی و امنیت محسوب شود. با این حال همه آحاد ملت به‌ویژه نخبگان می‌دانند که مشارکت فعال شهروندان در اداره جامعه در کنار شفافیت و پاسخگویی مسئولان لازمه‌اش رسانه و مطبوعات اثرگذار و انصاف‌مدار است؛ مطبوعاتی که از راه اطلاع‌رسانی مفید و شفاف‌سازی مباحث، تسهیل‌کننده امور فی ما بین مردم و حاکمیت باشد.
می‌دانیم مطبوعات، فارغ از شکل و نوع آن مهم‌ترین واسطه بین حکومت و مردم است؛ هر چند در ادوار مختلف با فراز و فرودهایی دست و پنجه نرم کرده، گاهی در خدمت حاکمان بوده و گاهی در تضاد با آنها و بهترین کارکرد را هم وقتی داشته است که به‌طور مستقل و بی‌طرفانه به وظیفه و رسالت‌های خطیر خود عامل و پایبندی داشته است؛ رسالت‌هایی که هر یک از آنها در نوع خود سهم قابل‌توجهی در تسهیل ارتباط، کارایی و اثر‌بخشی بین حاکمیت و مردم داشته است.
هر چند ارتباط و کارایی مردم وحکومت محدود و محصور به تکنیک رسانه و مطبوعات نیست ولی می‌دانیم که در کنار اطلاع‌رسانی، آگاهی‌بخشی مطبوعات، رسالتی تعیین‌کننده است. روی همین جهت است که آگاهی‌بخشی مطبوعات همواره استقلال، اقتدار، شفافیت کاری و مبارزه با فساد و ناهنجاری‌ها را در پی داشته و چنین کارکردی در حوزه مطبوعات در سلامت، امنیت، رشد و فرهیختگی جامعه موثر بوده است.
کار دیگر مطبوعات تعیین خط‌مشی و به وجود آوردن رویکرد هماهنگ و منسجم در رابطه با مطالبات ملت است.
بسیار واضح و روشن است که با وجود تنوع و تکثر افکار، ایده‌ها و سلایق در میان مردم، مطبوعات در مقاطع حساس و مهمی توانسته‌اند انتظارات و مطالبات ملت را ساماندهی کرده و نهادهای حکومتی را در جهت برآوردن آنها تحریک کنند. بارها دیده شده که چند تیتر هماهنگ چند روزنامه و جریده مکتوب و مستند باعث تصویب یک قانون شده یا جلوی ضرری را گرفته است.
کارکرد مهم دیگر رسانه و مطبوعات اندیشه‌ورزی است. واقعیت این است که با توجه به مکتوب بودن و ماندگاری مطبوعات این وسیله و ابزار روشنگر و آگاهی‌بخش در نوع خودش، نماد اندیشه‌ورزی و تفکر هم محسوب می‌شود.
تجربه گذشته و تحلیل وضع موجود نشانگر این مطلب است که بسیاری از تضارب ایده‌ها و نگرش‌ها در مطبوعات بستر‌ساز علم و دانش و ارتقای فکر و اندیشه در میان ملت به‌ویژه جوانان و سرمایه‌های انسانی است. جامعه و سرمایه انسانی که تماشاگر نبوده و به کنشگری فکری و سیاسی معروفیت دارد و صداقت و شفافیت از اصول آن است؛ جامعه متعهدی که واقع‌گرایانه بر پای اصول مسلم خود ایستاده و هزینه آن را پرداخت کرده است.
نکته جالب توجه دیگر اینکه در عصر کنونی که عصر دانایی است، مطبوعات رکن مهم عنصر دانایی اجتماعی محسوب می‌شود.
در چنین شرایطی ترویج قانون‌گرایی و مقابله با فساد از وظایف ذاتی مطبوعات است.
انتظار مردم از رسانه و مطبوعات این است که بیش از هرزمان دیگر فساد‌ستیز باشند؛ زیرا فساد فکری، سیاسی و به‌ویژه اقتصادی مهم‌ترین تهدید برای کشور است. دلسوزان نظام در حوزه مطبوعات، در کمال دقت باید اقدام به اطلاع‌رسانی کرده و از پشت صحنه‌های تخلف‌ها و فسادهای مالی پرده برداری کنند و از تهدید مفسدان نگران نباشند؛ هرچند متاسفانه مشکلات مالی و وابستگی رسانه‌ها به آگهی‌های بازرگانی تا حد زیادی مانع شفاف‌سازی و انجام رسالت خطیر فساد‌ستیزی آنهاست.
در هر حال نشاط و بالندگی جامعه در گرو مطبوعات و سر‌زندگی آنهاست. راز مقبولیت رسانه و مطبوعات در ساحت عملکرد توام با وزانت و شفافیت است. مردم دوستدار مطبوعات هستند؛ مطبوعاتی که انتقادهای سازنده و مطلوب ارائه کنند، گره‌گشای مشکلات جامعه باشند و تنویر در افکار عمومی را رسالت خطیر خود بدانند.
http://farheekhtegan.ir/?nid=2084&pid=3&type=0
