تعامل سازنده و اثر بخش با مجلس

 

دانشگاه آزاد اسلامی مهمترین نهاد علمی مردم بنیان کشور است . دانشگاهی که یادگار به جای مانده از امام خمینی (ره ) است و نشان علمی آن یار سفر کرده، امسال نیز به مثل سال گذشته طی مراسمی با شکوه در سالروز تاسیس این دانشگاه توسط رئیس هیئت موسس و هیئت امناء آن ، آیت ا... هاشمی رفسنجانی تقدیم استادان نخبه و چهره های خدوم علمی خواهد شد.

 

شکی نیست که این دانشگاه برای تولید علم و دستیابی به جایگاه برتر علمی بر اساس سند چشم انداز بیست ساله کشور و توسعه همه جانبه ایران بویژه توسعه نیروی انسانی گامهای مهمی برداشته و نقش تعیین کننده ای داشته و دارد.

در وضع فعلی از هفتاد و دو هزار هیئت علمی تمام وقت ، نیمه وقت و حق التدریس برخوردار است. طی چهارسال آینده به شکل متوالی بر اساس برنامه مصوب و تامین اعتبار، سالی پنج هزار دکتری در رشته های مختلف و مورد نیاز هیئت علمی جدید جذب این نهاد علمی خواهد شد . از آغاز تاسیس تاکنون حدود پنج میلیون فارغ التحصیل داشته است.

امروزه دارای بیش از یک میلیون و پانصد هزار دانشجوی شاغل به تحصیل به شکل حضوری است با این حال طی سه دهه گذشته دارای نقاط قوت و ضعف، فرصت ها و چالشهایی نیز بوده است.

تیم مدیریت فعلی دانشگاه با ریاست جناب آقای دکتر میرزاده که از مهرماه 1393 مستقر شده است ابتدا تحلیل جامعی از وضعیت دانشگاه بویژه چالشهای فرا رو به دست آورد و پس از آن با سیاستگذاری و برنامه‌ریزی برای برون رفت از چالشها توانست راه حلهای متناسبی را دنبال کند.

 

خوشبختانه راهبردها و راه حلهای مصوب و مورد عمل بسیاری از چالشها را مرتفع ساخته است بطوریکه توسعه کیفی با افزایش تحصیلات تکمیلی، ساماندهی پراکندگی واحدها با ادغام واحدهای علوم و تحقیقات استانها در واحد مرکزی استان و مراکز کوچک در واحدهای شهرستانی ، جذب هیئت های علمی برای ارتقاء و اصلاح هرم هیئت های علمی ،

 

کاهش چشمگیر زیان دهی واحدها از راههای اقتصادی متنوع، توسعه فعالیت پژوهشی و فن‌آوری از طریق ایجاد مراکز رشد و شرکتهای دانش بنیان، توسعه بخش پزشکی با طرح جامع پزشکی، توسعه ورزش با راه اندازی باشگاه فرهنگی و ورزشی ، توسعه کمی و کیفی حوزه فرهنگی و اجتماعی با رویکردهای فرهنگی و خلق آثار ماندگار و فاخر، توسعه فعالیتهای عمرانی با تکمیل طرح های نیمه تمام، ارتقاء خدمات رفاهی کارکنان ، اساتید و دانشجویان بویژه راه اندازی سامانه نقل و انتقالات دانشجویی به روش الکترونیک و کاهش بروکراسی ،

 

فرهنگ سازی برای تعالی مدیریت بر مبنای قانونگرایی و شفاف سازی عملکردها، بومی گزینی پذیرش دانشجو و گسترش عدالت آموزشی و بسیاری موارد دیگر بویژه ارتقاء تعامل سازنده و اثر بخش با مجلس و نمایندگان محترم از طریق ایجاد شورای راهبردی و تصویب و اجرای راهبردهای متنوع و مختلف چیزی است که جامه عمل پوشیده است.

 

در آغازین روزهای بازگشایی مجلس در سال جدید گزارش عملکرد گذشته و برنامه های آینده دانشگاه به شکل مکتوب و شفاهی توسط ریاست دانشگاه به اعضاء محترم کمیسیون آموزش و تحقیقات در فضای صمیمانه و اخلاقی و پاسخ به سوالهای نماینده‌های محترم را به فال نیک می گیرم و می دانیم نمایندگان ملت پشتیبان اقدام ‌‌‌های دانشگاه آزاد اسلامی در راستای تحقق سیاستهای کلی ابلاغی رهبری در زمینه علم و فن آوری بوده و هستند .

 

حمایت مکتوب بیش از دویست نفر از آنان از توسعه تحصیلات تکمیلی و فرایند مدیریتی جدید دانشگاه شاهد مثال روشنی در این رابطه است. بویژه که تاسیس مراکز رشد ، شرکت های دانش بنیان، شرکتهای فن آوری آزاد و غیر دولتی« شفا » در دستور کار مدیریت فعلی است چیزی که سازگار با حرکت بومی ،علمی و اقتصادی کشور یعنی اقتصاد مقاومتی از نوع دانش بنیان است این اقدام مدیریت فعلی دانشگاه بزرگ آزاد اسلامی و جمعیت فراوان آن اعم از استاد ، دانشجو و فارغ التحصیل را درگیر موضوع کرده است.

 

دانشگاهی که دیگر آموزش برای آموزش در آن مبنای نظر نیست و از این پس ماموریت گرا و کارآفرین نیز خواهد بود. شرط مهم تحقق چنین هدفی اعتلای دانشگاه از طریق تعامل سازنده و جلب حمایت قوای مقننه و مجریه امکان پذیر است. معاونت امور مجلس دانشگاه در سال جدید تلاش خواهد کرد در جهت تعامل اثر بخش با اجرای راهبردهای مصوب، گامهای عملی و شفاف بردارد .

 

راهبرد مهم ما پرهیز از سیاسی شدن حرکت علمی کشور است . تلاش بنده در این حوزه به انتخاب استعدادهای برتر، اخلاق مدار، خلاق و نیک گرا معطوف خواهد بود کسانی که کمترین حاشیه سیاسی را دارا نباشند و به رسالت دانشگاهی و نخبه گرایانه مطلوب نظام و رهبری پایبند باشند. بویژه که زمینه های مناسب ارتباط و تعامل با نمایندگان محترم برای شخص بنده بیش از گذشته فراهم است و نگاه مثبت ریاست عالی دانشگاه به جایگاه رفیع مجلس و استفاده از خرد جمعی این امر مهم و حیاتی را تضمین می کند.

 

در سال جاری فرصتهای ویژه از قبیل مطالبه جدی اکثریت نمایندگان محترم در رابطه با توسعه تحصیلات تکمیلی،‌تاکید آنان برتوانمندسازی بخش غیر دولتی و غیر وابسته به پول نفت و ازهمه مهمتر ضرورت همدلی برای مشارکت در تولید علم و فن آوری بر اساس سیاست های کلی نظام و هم زبانی که شعار سال از سوی رهبری تعیین شده است برای بنده و همکارانم سازنده و تعیین کننده خواهد بود.

همکاری تقنینی، ارتقاء ارتباط و هماهنگی با کمیسیونهای تخصصی، معاونت قوانین و مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، حضور مستمر و پویا در مجلس برای تبادل نظر فردی و جمعی با نمایندگان و اخذ نظرهای سازنده آنها، پاسخ به نقدها و تذکرات آنان، برنامه ریزی برای بازدیدهای دوره‌ای اعضای کمیسیونها فراکسیونهای تخصصی و مجامع استانها از واحدهای برتر دانشگاه،‌ برگزاری جلسات مشترک علمی ، پژوهشی و آموزشی، فعالسازی پایگاه و سامانه اطلاع رسانی معاونت امور مجلس ، گزارش به موقع برنامه‌ها و فعالیتهای دانشگاه به نمایندگان محترم از جمله راهبردهایی است که درآینده منظور نظر است.

 

البته می دانیم که از قدیم گفته‌اند جاده محبت دو طرفه است با این حال تلاش خواهیم کرد با استفاده از روشهای اخلاقی و علمی با منتقدین و حتی مخالفین دانشگاه بی ارتباط نباشیم همچنانکه در گذشته این نحوه عمل مبنای نظر بوده و آثار مثبتی در پی داشته است.

 

امام(ره) و عقلانيت ديني او راه‌گشا است

يا من هو اختفي لفرط نوره الظاهر الباطن في ظهور
حجاب روي تو هم روي تو است در همه حال نهان زچشم جهاني ز بس كه پيدايي

 

عقلانيت در مكتب فكري امام خميني بنيان گذار جمهوري اسلامي ايران نقش اثرگذاري در ساحت و ساخت انسان در دوران معاصر داشته و دارد. آن يار سفر كرده انقلاب آفريني بود كه با خصيصه منحصر به فرد فكري و فرهنگي خودش غرب را عاجز، شرق را متحير و انسان‌هاي تشنه حقيقت و طالب آزادي در ايران را از قيد اسارت طاغوت و نفس رهايي بخشيد و در عمل ثابت كرد كه رشد فردي، اجتماعي و كمال جويي انسان‌ها از راه عقلانيت كه نقطه مقابل جهالت است امكان پذير است.

 

از نظر او بي بهره بودن از عقل و عدم برخورداري از استدلال و منطق مساوي با سردرگمي و تباهي است زيرا كه بنا به نص صريح قرآن كريم بدترين جنبندگان در نزد خدا، كرها و لالهايي هستند كه تعقل نمي‌كنند.

 

فراموش نمي‌كنيم كه آن وجود ذي وجود به عنوان يك عالم عاقل و عامل در يك خطابه و سخنراني با استناد به قول پيامبر اكرم(ص) اعلام كرد: نخستين موجود مخلوق خدا، عقل است و چون عقل در نهاد انسان قرار گرفت، خداوند با خلقت او به خودش آفرين گفت.« و تبارك الله احسن الخالقين».

 

نگارنده به عنوان يك طلبه ناچيز و طالب علم در روايتي ديدم كه از امام علي(ع) نقل شده، روزي جبرئيل بر آدم نازل شد و گفت: اي آدم من مأمورم كه تو را در انتخاب يكي از سه چيز مخير سازم، پس يكي را برگزين و دو تا راواگذار. آدم گفت آن سه چيزي را كه منظور نظر داري، و من بايد يكي را برگزينم چه چيزهايي هستند؟ گفت: عقل، حيا و دين. آدم گفت من عقل را برگزيدم. جبرئيل به حيا و دين گفت: شما بازگرديد و او را واگذاريد. حيا و دين گفتند: اي جبرئيل هرجا كه عقل باشد ما هم با او هستيم.

 

بين ما و عقل نبايد تفكيكي وجود داشته باشد. روي همين جهت است كه ملازمه بين عقل و شرع، اصلي روشن و غير قابل انكار است و همه عالمان و بزرگان ديني به آن التزام دارند. نكته جالب توجه در اين رابطه اين است كه در طول تاريخ ثابت شده است، تمدن ديني تا وقتي پابرجا و نقش آفرين است كه به منطق عقل و استدلال استواري داشته باشد و آن هنگام كه از اين اصل جامعه بي‌بهره شود و سطحي نگري و ظاهر گرايي گمراه كننده امان جامعه را ربوده باشد، تمدن ديني بطور طبيعي سقوط و انحطاط پيدا مي‌كند. شكست تمدن ديني در حوزه كليساي كاتوليك نمونه بارز و روشن اين مسئله است.

 

همچنان كه تقدس گرايي زياده از حد وغير عقلاني از راه توسل به تفكر جبري و ظاهر گرايي هاي خشن و غير مستدل در ميان مسلمانان باعث پديداري نظام‌هاي ستم پيشه و منحرف در طول تاريخ شده است. با اين مقدمه گويا و با تاكيد به روشهاي علمي و فرهنگي مطلوب و نه كاريكاتوري لازم است عرض كنم كه سخن دلسوزانه و مشفقانه مسئولان عالي و فرهنگي وزارت علوم و دانشگاه آزاد اسلامي به عزيزان منتقد در كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي كه همدلي داشته‌اند و هم‌زباني آن‌ها متفاوت مي‌نمود.

 

اين بود كه عقلانيت ديني و فرهنگي چه در حوزه تئوريك و چه در حوزه عمل با روش‌هاي فكري و عملي دگم و برخوردار از خشونت و ظاهر‌گرايي همخواني ندارد اين رفتارهاي سلبي در گذشته اثربخش نبوده و باعث شده دين گريزي در ميان جوانان به عنوان يك چالش، بسياري از خدمات دلسوزان فرهنگي را هدر بدهد و فرصت سوزي‌ها در حوزه‌هاي فكري و فرهنگي مشهود و غيرقابل انكار باشد. رفتارها و روش‌هاي نارسا و غير علمي در سالهاي اخير و افراط در شعارگرايي همراه با لجبازي و انتقام گيري‌ها بنام دين، عقلانيت و رحمانيت دين را در مخاطره قرار داده و مثبت انديشي ديني را در فكر و ذهن بسياري از جوانان و دانشجويان دچار آسيب نموده است.

در چنين شرايطي بنا بر آنچه كه رهبري در سالروز ارتحال امام(ره) فرمود راه امام(ره) و التزام عملي به انديشه و منش آن رهبر فقيد راه‌گشا و تعيين كننده است. دين و آرمان‌هاي ديني مبتني بر عقلانيت بصيرت آفرين است. مهمترين سلاح امام عظيم الشان و رهبر معظم انقلاب اسلامي در برابر قدرتها و مكاتب مادي و الحادي در همين است كه يك راهبر اثرگذاري بوده و هست. نبايد سعي شود بنام تفكر ديني آرامش و اعتدال جامعه بويژه جوانان دچار رخوت و ركود گردد.

 

و تحريف در افكار عمومي كه يأس و نااميدي از آثار بارز آن است شكل بگيرد. احياء اصول و ارزشها با انجام طرحهاي فاخر فكري و فرهنگي اثر بخش ميسور است. تمركز بر روي خرد جمعي در كنار خودساختگي‌هاي باطني و هم‌افزايي‌هاي معنوي و بويژه حق الناس دانستن امور علاج و دواي درد است. مچ‌گيري‌ها راه به جايي نبرده، اخوت ايماني به مصداق انماالمومنون اخوة بايد مبناي كار باشد. نبايد در تقابل بين جريان ديني با غيرديني در پازل دشمن عمل كرد.

 

تقدس‌گرايي غيرعقلاني و خشونت به نام دين ابزار دست دشمن است. توصيه امام علي(ع) در حكمت 9 نهج‌البلاغه به ما اين است كه در اختلاط و همراه شدن با مردم چنان باشيم كه در مرگمان گريه كنند و در حال زنده بودنمان مجذوب و شيفته ما باشند. امام(ره) اينگونه بود. شاگردان دلسوز و كارآمد مكتب فكريش اينگونه بودند. بايد مثل شهيد مطهري باشيم كه بنا به تصوير زيباي يكي از دوستداران جوانش، مردي از ديار خورشيد بود. به سادگي آب قدم مي‌زد و به روشني آفتاب، قلم. بر شانه‌اش بار امانت بود و در نگاه نافذش، روشنايي كرامت. سرنوشتش گفتن و نوشتن. و سرگذشتش، از سرگذشتن.

در خانه اگر كس است؛ يك حرف بس است. 

« دانشگاه آزاد اسلامی،دانشگاه حریت و آزاد اندیشی »

 

در یک فراز از سخنان مولا علی (ع) می خوانیم:

قَدْ اَحْیا عَقْلَهُ وَ اْماتَ نَفْسَهُ = انسان برخوردار از درونمایه دینی و برخوردار از تقوا و خود ساختگی باطنی عقل خودش را زنده ساخته و نفس خود را کشته است. در وجودش درشتها نازک و غلیظها لطیف گشته. نوری درخشان در قلب او تابش پیدا کرده و همین نور او را سالک و رونده راه خدا کرده است بطوریکه درهای رحمت حق بر روی او گشوده شده و او را به پیش می راند تا آنجا که درب سلامت است و بارانداز اقامت است ....
در این رابطه اقبال لاهوری به زبان ادب گفته است :

 

چیست دین ؟ بر خاستن از روی خاک تا زخود آگاه گردد جان پاک
چون شود آگه زخود این جان پاک جذب کوی حق شود او سینه چاک
با این مقدمه لازم است اشاره کنم که در طرح فکر به لحاظ دینی یکی از راهها، راه دل است که دستمایه اصلی آن عشق است.

مرحوم ملا هادی سبزواری در کتاب منظومه که از بنیان فکری کم نظیری برخوردار است فرموده است : کُلُ مَنْ فی الْوُجُودْ یَطْلُبَ صَیْداً اِنَمَا الْاِخْتِلافَ فی الشَبَکاتی
همه موجودات در مسیر طلب و رسیدن به هدف قرار دارند.ولی روشهامتفاوت است.

در این میان شبکه باطنی و قلب به عنوان یک روش بسیار موثر و کارآمد است. روشی که عقل را زنده و پا برجا و نفس را مهار می کند و بدین طریق است که علم جهت عمل به خود می گیرد و کارکرد مثبت از خودش به جای می گذارد.

بر این مبنا باید تلاش کنیم تا دانشگاه آزاد اسلامی جایگاه درست و واقعی خودش را باز بیابد.چند وقت پیش از این که افتخار دیدار با مراجع عظام قم از جمله آیه ا... العظمی وحید خراسانی در معیت آقای دکتر میرزاده ریاست عالی دانشگاه نصیب بنده و هیئت رئیسه دانشگاه شد معظم له فرمود : همگی شما در دانشگاه آزاد اسلامی مسئولیت دارید.دانشگاهی که با کمک و تایید امام (ره) توسط آیه ا...هاشمی رفسجانی که انسان بزرگی است راه اندازی شده است.

 

می دانید سه عنوان در نامگذاری این دانشگاه منظور نظر قرار گرفته است« دانشگاه، آزاد، اسلامی» دانشگاه است یعنی محل و مکان دانش است. آزاد است یعنی دانشگاه حریت است و آزادی است . اسلامی است یعنی هدفهای مقدس اسلام و تعالی انسانها در آن به عنوان هدف مطرح است. از همه آنچه که گفته شده استفاده می شود به اینکه عناوین ظاهری و اعتباری نباید در دانشگاه به عنوان اصل شناخته شود.

 

مهم تغییرهای واقعی و اساسی از نوع توجه به عزت و کرامت نفس و در یک کلمه حریت است. انسان بودن و انسان شدن ملاک است. امام علی (ع) فرمود: لا تَکُنْ عَبْدُ غَیْرُکْ وَ قَدْ جَعَلُکَ اللهُ حُرا = بنده غیر خودت نباش خدا تو را آزاد و حر خلق کرده است.

به نظر می رسد امروزه حرکت علمی دانشگاه با این ملاک به شکل هدفمند باید منظور نظر مدیران و دلسوزان نظام باشد.
و لازم است کرسیهای نظریه پردازی و آزاد اندیشی دینی مورد تاکید رهبری در بر دارند یک چنین هدفی باشد.

 

سه سفارش مهم رهبری یعنی دانش، اقتصاد و فرهنگ که همه دست اندرکاران علمی کشور بدانها مکلف شده اند فقط می تواند از راه آزاد اندیشی در حوزه های علمی امکان تحقق پیدا کند رابطه آزاد اندیشی و پیشرفت در طول تاریخ همیشه مورد توجه بزرگان و عقلای اندیشمند بوده است. در جایی که آزاد اندیشی وجود نداشته باشد سخن و صحبت از پیشرفت و تعالی یک امر موهوم و بدون اثری بیش نخواهد بود.

 

تجربه نشان داده در همه جای دنیا تحجر،خلاف اخلاق و تخریب کننده خلاقیتها و باورمندیهای مطلوب است. این مطلب در تولید علم از جهت اینکه انسداد باب علم را در پی دارد نابودی و اضمحلال جامعه را باعث می گردد.
می دانیم که امنیتی شدن فضای دانشگاهها که ریشه در تحجر و جمود یک جریان فکری خاص دارد سرمایه های فکری زیادی را از مردم و نظام گرفته است. راه پیش گیری اعتدال و عقلانیت است.

 

خوشبختانه تفکر و اندیشه های اعتدالی، عقلانی، دلسوزانه و تکلیف مدارانه آیه ا... هاشمی رفسنجانی که در راس دانشگاه آزاد اسلامی قرار دارد در این رابطه بسیار گره گشا بوده و هست.

تلاش پر ثمر او در طول سالهای گذشته بویژه در سالهای اخیر و کتاب آزاد اندیشی دینی ایشان که ما نیفست محکمی برای نخبگان محسوب می گردد نماد آزاد اندیشی در حوزه و دانشگاه را نوید می دهد کسی که با فکرو منش خودش شاخ افراط گری را شکسته است.

همه می دانیم استبداد و استعمار و افراطی گری مهمترین مشکل منطقه خلیج فارس و کشورهای اسلامی بوده که آمریکا و اسرائیل خواهان آن هستند. ظهور پدیده داعش ریشه در چنین تفکر استبدادی،استعماری و افراطی دارد در چنین شرایطی که جهان اسلام و مسلمانان در خطر تهدید قرار گرفته‌اند.

دانشگاه آزاد اسلامی به عنوان دانشگاه حریت و آزاداندیشی باید بیش از گذشته نقش آفرین باشد.